Viêm tử cung tích mủ ở chó: không có dịch âm hộ vẫn có thể nguy kịch
Chó cái chưa triệt sản bỗng uống nhiều, bỏ ăn và mệt trong những tuần sau động dục cần được kiểm tra viêm tử cung tích mủ. Bệnh không phải lúc nào cũng có mủ chảy ra ngoài. Khi cổ tử cung đóng, dịch bị giữ lại và chủ nuôi có thể chỉ thấy bụng to hoặc sức khỏe giảm nhanh, trong khi nhiễm trùng đã ảnh hưởng toàn thân.
Bệnh hình thành như thế nào?
Sau động dục, ảnh hưởng của hormone làm môi trường tử cung thay đổi để chuẩn bị cho khả năng mang thai. Trong những điều kiện thuận lợi, vi khuẩn có thể đi từ đường sinh dục lên tử cung và gây nhiễm trùng. Dịch mủ tích tụ trong lòng tử cung; độc tố cùng phản ứng viêm có thể ảnh hưởng tuần hoàn, thận và các cơ quan khác.
Chó trung niên hoặc lớn tuổi chưa triệt sản thường được chú ý nhiều, nhưng chó trẻ vẫn có thể mắc. Việc chưa từng phối giống không loại trừ bệnh. Thuốc hormone dùng để ngừa hoặc thay đổi động dục cần được khai báo vì có thể liên quan nguy cơ; không nên tự dùng tiếp khi thấy chó có dịch âm hộ.
Thể cổ tử cung mở và đóng khác nhau ở điểm nào?
Ở thể cổ tử cung mở, dịch mủ, dịch nâu đỏ hoặc lẫn máu có thể xuất hiện ở âm hộ, dính đuôi và ổ nằm. Chó liếm sạch liên tục có thể khiến chủ nuôi khó nhận ra. Tuy có đường thoát dịch, bệnh vẫn có khả năng gây nhiễm trùng nặng; không thể dựa vào lượng mủ chảy ra để đánh giá mức an toàn.
Ở thể cổ tử cung đóng, không thấy dịch ra ngoài. Bụng có thể căng, chó mệt, uống và tiểu nhiều, bỏ ăn, nôn hoặc yếu. Một số bệnh nhân không sốt rõ. Những dấu hiệu như lợi nhợt, thở nhanh, chân lạnh, ngã quỵ hoặc giảm đáp ứng gợi ý tình trạng cấp cứu, cần đi ngay thay vì chờ đến hôm sau.
Chảy dịch sau động dục không nên được tự kết luận là “sạch kinh”. Dịch âm hộ còn gặp trong viêm âm đạo, bệnh đường tiểu, sảy thai hoặc bệnh sinh sản khác; việc xác định nguồn và nguyên nhân đòi hỏi khám.
Siêu âm cần được đọc cùng tình trạng toàn thân
Bác sĩ hỏi ngày động dục, khả năng mang thai, thuốc hormone đã dùng và diễn biến uống nước, tiểu tiện. Khám giúp đánh giá đau bụng, mất nước và dấu hiệu rối loạn tuần hoàn. Siêu âm có thể thấy tử cung giãn chứa dịch, nhưng chỉ hình ảnh dịch chưa đủ mô tả hết mức độ nhiễm trùng hoặc phân biệt mọi nguyên nhân tích dịch.
Công thức máu, xét nghiệm sinh hóa, điện giải và nước tiểu được lựa chọn để đánh giá ảnh hưởng toàn thân, chức năng thận và chuẩn bị điều trị. Số lượng bạch cầu có thể tăng hoặc thay đổi theo mức nặng; một kết quả không điển hình không tự loại trừ bệnh. Chẩn đoán cần tổng hợp toàn bộ bằng chứng.
Vì sao điều trị thường cần phẫu thuật?
Với phần lớn chó mắc bệnh, cắt bỏ buồng trứng và tử cung sau khi hồi sức phù hợp là hướng điều trị được ưu tiên để loại bỏ ổ nhiễm. Truyền dịch, kháng sinh, giảm đau và xử lý rối loạn toàn thân hỗ trợ bệnh nhân đủ ổn định để can thiệp và hồi phục. Dùng kháng sinh đơn độc thường không giải quyết được tử cung đang chứa mủ.
Đây không phải một ca triệt sản khỏe mạnh thông thường: mô có thể giòn, tử cung lớn và bệnh nhân có nguy cơ nhiễm trùng huyết hoặc tổn thương cơ quan. Bác sĩ cần trao đổi rõ nguy cơ gây mê, khả năng biến chứng, nhu cầu theo dõi và chi phí theo tình trạng thực tế. Trì hoãn quá lâu vì chỉ chờ thuốc làm hết dịch có thể khiến bệnh nặng hơn.
Điều trị nội khoa để bảo tồn sinh sản chỉ phù hợp một số trường hợp được chọn rất kỹ, với theo dõi sát và khả năng can thiệp khi thất bại. Không dành cho mọi bệnh nhân, đặc biệt khi đã có bệnh toàn thân nặng. Nguy cơ tái phát vẫn tồn tại; đây không phải cách tự tiêm thuốc co tử cung tại nhà.
Chăm sóc sau mổ và những dấu hiệu cần báo lại
Sau can thiệp, cần theo dõi mức tỉnh, thân nhiệt, ăn uống, nôn, lượng tiểu và vết mổ theo hướng dẫn. Ngăn liếm và hạn chế hoạt động giúp bảo vệ vết mổ, nhưng hồi phục bên trong không thể đánh giá chỉ qua một đường da khô đẹp. Lừ đừ tăng, bụng đau hoặc căng hơn, nôn nhiều, lợi nhợt, khó thở hay dịch bất thường cần được kiểm tra sớm.
Khả năng hồi phục tốt hơn khi xử lý trước khi nhiễm trùng và tổn thương cơ quan trở nên nghiêm trọng. Không có tỷ lệ khỏi cố định dành cho mọi ca. Chó có tổn thương thận hoặc biến chứng cần lịch đánh giá lại riêng dù đã hết dịch âm hộ.
Chủ động phòng bệnh và tiếp nhận tại DR.VET
Triệt sản bằng phương pháp phù hợp loại bỏ nguy cơ viêm tử cung thông thường; trường hợp hiếm còn mô buồng trứng và mô tử cung có thể có bệnh ở phần còn lại. Với chó không có kế hoạch sinh sản, nên trao đổi thời điểm và phương pháp triệt sản khi còn khỏe, thay vì chờ bệnh mới quyết định.
Nếu chó cái chưa triệt sản đang mệt sau động dục, hãy liên hệ DR.VET qua 0907 675 123, cung cấp ngày động dục gần nhất, dấu hiệu uống nhiều và có hay không có dịch âm hộ. Bác sĩ đánh giá và trao đổi phương án theo tình trạng cùng khả năng tiếp nhận. Nếu chó đã yếu, ngã quỵ hoặc thở bất thường, cần cơ sở cấp cứu đang hoạt động ngay.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
