Viêm thận bể thận ở chó: nhiễm trùng có thể làm tổn thương chức năng thận
Chó sốt, nôn, bỏ ăn và uống nhiều có thể mắc nhiều bệnh khác nhau, trong đó có nhiễm trùng ở thận. Viêm thận bể thận thường liên quan vi khuẩn đi ngược từ đường tiểu dưới lên, nhưng không phải bệnh nhân nào cũng từng có biểu hiện viêm bàng quang rõ. Chẩn đoán sớm quan trọng vì bệnh có thể gây tổn thương thận cấp hoặc nhiễm trùng toàn thân. Đây không phải tình trạng nên tự xử lý bằng toa kháng sinh còn thừa từ lần tiểu máu trước.
Vi khuẩn đến thận bằng cách nào?
Bàng quang, niệu quản và thận liên thông nhưng có những cơ chế bảo vệ giúp hạn chế vi khuẩn đi lên. Khi vi khuẩn vượt qua được, chúng có thể gây viêm ở hệ thống bể thận và mô thận. Một số trường hợp liên quan đường máu thay vì nhiễm ngược dòng. Sỏi, rối loạn dòng tiểu, bất thường cấu trúc hoặc suy giảm bảo vệ có thể tạo điều kiện duy trì bệnh.
Chó có nhiễm trùng tiểu tái diễn, bệnh thận, đái tháo đường hoặc dùng thuốc ảnh hưởng miễn dịch cần được hỏi kỹ hơn về nguy cơ. Tuy nhiên, có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc đã viêm thận. Ngược lại, không có tiền sử tiểu buốt cũng không đủ loại trừ vì dấu hiệu tại đường tiểu dưới có thể ít nổi bật.
Dấu hiệu toàn thân có thể quan trọng hơn màu nước tiểu
Sốt, mệt, giảm ăn, nôn và đau bụng hoặc vùng lưng có thể xuất hiện. Một số chó uống và tiểu nhiều, sụt cân hoặc tiểu trong nhà. Tiểu máu, rặn và đi nhiều lần lượng ít có thể cùng có nếu đường tiểu dưới bị ảnh hưởng. Những trường hợp mạn hoặc kín đáo đôi khi chỉ có thay đổi nhẹ trong sinh hoạt hay xét nghiệm.
Không thể sờ lưng thấy chó không đau rồi loại trừ. Chó có thể che dấu khó chịu và nhiều bệnh khác cũng gây đau ở vị trí này. Lượng tiểu giảm rõ, yếu, nôn không giữ nước, sốt kèm suy sụp hoặc giảm đáp ứng cần đánh giá khẩn. Nhiễm trùng cùng tắc dòng thoát nước tiểu là tình huống đặc biệt đáng lo vì thuốc đơn thuần có thể không đủ.
Nuôi cấy nước tiểu có giá trị nhưng không đứng một mình
Bác sĩ ưu tiên lấy mẫu phù hợp trước kháng sinh nếu điều kiện bệnh nhân cho phép. Nuôi cấy giúp xác định vi khuẩn và độ nhạy, còn phân tích nước tiểu tìm tế bào viêm, vi khuẩn cùng những thay đổi khác. Cách lấy, thời gian bảo quản và thuốc đã dùng ảnh hưởng kết quả; một mẫu hứng tự do có thể bị lẫn từ bên ngoài nên cần diễn giải thận trọng.
Nuôi cấy dương tính từ bàng quang không tự xác định nhiễm trùng nằm ở thận. Chẩn đoán dựa vào bệnh cảnh toàn thân, chỉ số thận, hình ảnh và bằng chứng nhiễm. Ngược lại, một lần âm tính sau kháng sinh hoặc khi nghi ngờ vẫn cao chưa giải quyết hết câu hỏi. Bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra bổ sung thay vì mặc định không có bệnh.
Hình ảnh và xét nghiệm máu giúp tìm hậu quả, yếu tố duy trì
Siêu âm có thể phát hiện giãn bể thận, thay đổi mô, sỏi hoặc vấn đề dòng thoát. Những hình ảnh này không luôn đặc hiệu; giãn bể thận còn có nguyên nhân khác và hình ảnh bình thường không loại trừ mọi nhiễm trùng. Phải kết hợp với mẫu nước tiểu và diễn biến, tránh gọi mọi thay đổi siêu âm là “thận viêm”.
Xét nghiệm máu giúp đánh giá chức năng thận, điện giải và mức ảnh hưởng toàn thân. Creatinine tăng có thể do nhiều yếu tố phối hợp, gồm mất nước hoặc tắc nghẽn. Khi nghi nhiễm trùng huyết, các mẫu và đánh giá khác được cân nhắc. Mục tiêu không chỉ tìm vi khuẩn mà còn xác định bệnh nhân cần chăm sóc ở mức nào.
Điều trị kháng sinh phải hướng đến vị trí nhiễm trùng
Bác sĩ chọn thuốc có khả năng phù hợp với nhiễm trùng thận, dựa vào mức nặng và dữ liệu nuôi cấy khi có. Nếu bệnh nhân không ổn định, việc hỗ trợ và điều trị ban đầu không nên trì hoãn vô lý để chờ kết quả, nhưng kế hoạch cần được xem lại sau đó. Không sao chép thời gian hoặc thuốc của viêm bàng quang đơn thuần.
Khả năng phân bố của thuốc, chức năng thận và tác dụng phụ đều cần cân nhắc. Không tự đổi thuốc mỗi khi chó sốt lại, không kéo dài nhiều tuần chỉ vì lo “chưa sạch”, và không ngừng ngay khi chó ăn được. Nếu không cải thiện như dự kiến, cần xem lại độ nhạy, việc dùng đủ, chẩn đoán và yếu tố chưa kiểm soát như sỏi hoặc tắc, thay vì chỉ tăng liều.
Hỗ trợ thận không có nghĩa truyền càng nhiều càng tốt
Chó mất nước, nôn hoặc có tổn thương thận có thể cần dịch và theo dõi nội trú. Lượng dịch được điều chỉnh theo tuần hoàn, lượng tiểu, mất tiếp diễn và bệnh tim đi kèm. Truyền quá mức gây quá tải, đặc biệt ở bệnh nhân tiểu ít; không nên dùng khái niệm “rửa thận” để khuyến khích truyền kéo dài không có mục tiêu.
Giảm đau, chống nôn và hỗ trợ dinh dưỡng được lựa chọn theo bệnh nhân. Chủ nuôi không tự dùng thuốc giảm đau của người hoặc sản phẩm thảo dược lợi tiểu. Khi có tắc hoặc ổ nhiễm cần can thiệp, điều trị nguồn bệnh có thể quan trọng không kém kháng sinh; kỹ thuật chuyên sâu cần được trao đổi theo điều kiện nơi tiếp nhận.
Tái khám để phân biệt hồi phục, tái nhiễm và bệnh nền
Theo dõi nhiệt độ khi được hướng dẫn, lượng ăn, uống, tiểu và mức tỉnh giúp ghi nhận đáp ứng. Bác sĩ có thể hẹn kiểm tra chỉ số thận và nước tiểu theo tình trạng. Một kết quả nuôi cấy sau điều trị phải được đặt cạnh triệu chứng; vi khuẩn niệu không triệu chứng không luôn đòi thêm thuốc. Mục tiêu là bệnh nhân khỏe và nguyên nhân được kiểm soát, không chỉ theo đuổi một phiếu âm tính.
Liên hệ DR.VET qua 0907 675 123, mang các kết quả trước, tên thuốc, ngày dùng và thông tin lượng tiểu. Chó sốt, nôn và yếu cần được khám sớm; nếu tiểu ít hoặc suy sụp, cần nơi đang có khả năng cấp cứu. Tiên lượng phụ thuộc tổn thương thận và yếu tố duy trì, nên không thể hứa hồi phục hoàn toàn trước khi đánh giá.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
