Viêm tai giữa ở chó: khi viêm tai tái phát cần được kiểm tra sâu hơn
Chó vừa hết mùi tai đã tái phát, đau khi há miệng hoặc có thay đổi ở mặt cần được đánh giá khả năng bệnh tai giữa. Dùng lặp lại thuốc nhỏ từng có hiệu quả có thể làm biểu hiện bên ngoài giảm trong khi nguồn bệnh sâu vẫn tồn tại. Tuy nhiên, không phải mọi viêm tai ngoài tái diễn đều là viêm tai giữa; dị ứng và những yếu tố nền chưa được kiểm soát cũng rất thường phải xem xét.
Vị trí tổn thương quyết định cách tiếp cận
Tai giữa nằm phía sau màng nhĩ và có vai trò truyền âm. Tai trong chứa cấu trúc nghe và thăng bằng. Viêm ở tai ngoài có thể liên quan bệnh sâu hơn, nhưng không được gộp ba vị trí này thành một chẩn đoán chỉ vì chó lắc đầu.
Viêm tai giữa có thể gây đau, giảm nghe và ảnh hưởng dây thần kinh lân cận. Dấu hiệu tiền đình rõ như nghiêng đầu thần kinh, rung giật nhãn cầu và mất thăng bằng đặt ra câu hỏi về tai trong hoặc những vị trí thần kinh khác. Một chó giữ đầu lệch do đau không nhất thiết đã có tổn thương tiền đình; cần khám để định vị.
Những hoàn cảnh khiến bác sĩ nghi ngờ tai giữa
Ở chó, bệnh có thể nối tiếp viêm tai ngoài mạn tính, đặc biệt khi viêm tái diễn và cấu trúc ống tai đã thay đổi. Dị vật, khối và những bất thường khác cũng cần được cân nhắc. Một số chó có bệnh tích dịch tai giữa nguyên phát, đáng chú ý ở Cavalier King Charles Spaniel; trường hợp này không được mặc định là cùng một nhiễm khuẩn với tai hôi thông thường.
Việc phát hiện dịch trong tai giữa trên hình ảnh cũng cần đọc trong bối cảnh. Không phải mọi phát hiện đều giải thích toàn bộ triệu chứng, và một điều trị dựa duy nhất vào ảnh có thể bỏ sót bệnh khác. Ngược lại, màng nhĩ nhìn còn nguyên không bảo đảm khoang phía sau hoàn toàn bình thường.
Triệu chứng ở tai, mặt và mắt
Chó có thể đau tai hoặc đầu–cổ, lắc đầu, giảm nghe, đau khi nhai hoặc há miệng. Có thể kèm viêm tai ngoài nhưng mức ráy hoặc mùi không phản ánh chắc mức bệnh sâu. Liệt mặt, khô mắt hoặc dấu hiệu Horner là những biểu hiện cần được khám chuyên môn, không tự chẩn đoán qua ảnh.
Mất thăng bằng, đi vòng, ngã, mắt chuyển động bất thường và buồn nôn có thể xảy ra khi cấu trúc thăng bằng bị ảnh hưởng hoặc vì nguyên nhân khác. Ở chó lớn tuổi, không nên tự kết luận mọi cơn này là hội chứng tiền đình do tuổi già; cần phân biệt bệnh tai sâu và tổn thương thần kinh trung ương.
Không đứng được, không ăn uống được, nôn nhiều, đau dữ dội, giảm ý thức hoặc tiến triển nhanh là lý do khám ngay. Thuốc cũ có thể che một phần biểu hiện nhưng không thay thế việc đánh giá mức ổn định và vị trí bệnh.
Chẩn đoán thường cần nhiều hơn soi tai thông thường
Bác sĩ khám tai, mắt, mặt và thần kinh, đồng thời xem hồ sơ những đợt trước. Soi tai giúp đánh giá ống tai và màng nhĩ, nhưng đau, sưng hẹp hoặc dịch có thể che khuất. Có thể cần vô cảm phù hợp để kiểm tra và lấy mẫu an toàn thay vì tiếp tục giữ ép.
CT hoặc MRI được cân nhắc để khảo sát tai giữa, tai trong và cấu trúc liên quan. X-quang có thể có ích trong một số hoàn cảnh nhưng không đạt cùng khả năng phát hiện mọi tổn thương. Khi cần kỹ thuật chuyên sâu, nên làm rõ mục tiêu kiểm tra và nơi thực hiện trước khi di chuyển.
Nếu nghi nhiễm trùng, mẫu từ vị trí phù hợp có giá trị hơn việc mặc định tác nhân tai ngoài là tác nhân tai giữa. Nuôi cấy cùng những kết quả khác giúp lựa chọn điều trị, nhưng vẫn cần tìm bệnh nền hoặc cấu trúc duy trì viêm. Không có một xét nghiệm riêng nào thay thế toàn bộ quá trình đánh giá.
Điều trị và lý do một số ca cần ngoại khoa
Khi có nhiễm khuẩn, thuốc được chọn theo vị trí, tác nhân, kết quả xét nghiệm và độ an toàn. Kiểm soát đau, viêm và những hậu quả ở mắt hoặc mặt cũng có thể cần thiết. Không tự dừng ngay khi tai hết mùi, nhưng cũng không tự kéo dài kháng sinh nhiều tuần khi chưa có tiêu chí theo dõi.
Làm sạch hoặc dẫn lưu chuyên môn có thể được cân nhắc để xử lý dịch và giúp điều trị. Những thao tác tiếp cận tai giữa phải do người có chuyên môn thực hiện. Không tự bơm rửa áp lực, đổ chất sát khuẩn hoặc tìm cách làm thủng màng nhĩ để “thoát mủ”.
Ca mạn có ống tai tổn thương nặng, khối hoặc đáp ứng kém có thể cần ngoại khoa và chuyển chuyên khoa. Mục tiêu là loại bỏ nguồn bệnh, giảm đau và cải thiện chất lượng sống; bác sĩ phải trao đổi nguy cơ nghe, thần kinh và biến chứng theo từng phương án. Phẫu thuật không nên được quảng bá là một lựa chọn đơn giản giống nhau cho mọi bệnh nhân.
Theo dõi hồi phục và phòng tái phát
Triệu chứng thần kinh có thể cải thiện chậm hơn đau và dịch, hoặc còn di chứng khi tổn thương kéo dài. Tái khám giúp đánh giá liệu diễn biến phù hợp với hồi phục hay cần khảo sát thêm. Giảm triệu chứng không đồng nghĩa chắc chắn đã hết bệnh; tồn tại một dấu hiệu cũng không tự chứng minh nhiễm trùng còn hoạt động.
Gia đình nên ghi khả năng ăn, nhai, đi lại và thay đổi mắt–mặt, đồng thời giữ khu vực an toàn khi chó mất thăng bằng. Nếu liên quan viêm tai ngoài do dị ứng, quản lý nguyên nhân đó vẫn quan trọng sau khi đợt bệnh sâu được kiểm soát. Không tiếp tục chu kỳ tự vệ sinh mạnh và dùng lại thuốc mỗi lần tái phát.
Trao đổi hướng kiểm tra cùng DR.VET
Khi liên hệ 0907 675 123, hãy mang kết quả mẫu, hình ảnh, đơn thuốc và mô tả lần tái phát gần nhất. DR.VET sẽ đánh giá bước đầu để trao đổi câu hỏi cần giải quyết, khả năng thực hiện tại cơ sở và hướng chuyển phù hợp nếu cần. Những dấu hiệu mất thăng bằng hoặc liệt mặt cần được báo ngay từ khi đặt lịch.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
