Viêm màng bồ đào ở chó: mắt đỏ có thể phản ánh bệnh bên trong cơ thể
Khi chó đỏ mắt, nheo mắt và đồng tử nhỏ bất thường, tổn thương có thể nằm sâu hơn lớp kết mạc. Viêm màng bồ đào là viêm những cấu trúc giàu mạch máu bên trong nhãn cầu, gồm mống mắt, thể mi và màng mạch. Bệnh gây đau, ảnh hưởng thị lực và đôi khi là dấu hiệu đầu tiên của một bệnh toàn thân. Khám sớm vừa nhằm bảo vệ mắt, vừa giúp tìm nguyên nhân chưa biểu hiện rõ ở nơi khác.
Vì sao viêm bên trong mắt có thể gây nhiều biến chứng?
Hàng rào giữa máu và các môi trường trong mắt bình thường kiểm soát rất chặt việc trao đổi chất. Khi viêm, protein và tế bào lọt vào những khoang vốn cần trong suốt. Cơ mống mắt co thắt, thể mi bị ảnh hưởng và các mô nhạy cảm trở nên đau. Viêm có thể ở phần trước, phần sau hoặc nhiều vùng cùng lúc; những thể này không thể phân biệt đầy đủ chỉ bằng nhìn mắt từ bên ngoài.
Viêm kéo dài có thể làm mống mắt dính vào cấu trúc lân cận, gây đục thủy tinh thể hoặc cản dòng thoát thủy dịch. Nhãn áp thường giảm ở một số giai đoạn viêm nhưng có thể tăng khi xuất hiện biến chứng. Vì vậy, một lần đo áp lực bình thường không chứng minh bệnh nhẹ, và viêm màng bồ đào không loại trừ khả năng tăng nhãn áp thứ phát về sau.
Nguyên nhân ở mắt và nguyên nhân toàn thân
Chấn thương, loét giác mạc, bệnh thủy tinh thể và u trong mắt đều có thể khởi phát viêm. Viêm liên quan thủy tinh thể đáng chú ý ở chó có đục thủy tinh thể, nhất là khi thay đổi nhanh. Ở một số bệnh nhân, phản ứng miễn dịch tham gia nhưng chỉ nên kết luận sau khi đánh giá những nguyên nhân khác phù hợp với bệnh sử.
Nhiễm trùng, bệnh do ve truyền, rối loạn mạch máu và một số ung thư toàn thân có thể biểu hiện ở mắt. Khả năng nào đáng ưu tiên phụ thuộc vùng sống, du lịch, tiếp xúc ve, tuổi và dấu hiệu đi kèm. Không phải mọi chó bị viêm màng bồ đào đều cần một danh sách xét nghiệm giống nhau, cũng không thể mặc định nguyên nhân là một loại ký sinh trùng máu chỉ từ mắt đỏ.
Dấu hiệu nào cần được khám ngay?
Chó thường nheo mắt, chảy nước mắt, né sáng, cọ mặt và ít hoạt động vì đau. Mắt có thể đỏ sâu quanh giác mạc, hơi đục, đồng tử nhỏ hoặc méo. Đôi khi xuất hiện máu, chất lắng trong tiền phòng hoặc thị lực giảm. Bệnh ở phần sau mắt có thể làm nhìn kém mà không gây những thay đổi bề mặt nổi bật.
Mắt đau mới xuất hiện cần khám trong ngày. Mù đột ngột, đau tăng nhanh hoặc máu trong mắt cần đánh giá khẩn. Nếu đồng thời sốt, bỏ ăn, chảy máu nơi khác hoặc khó thở, phải báo ngay vì ưu tiên hồi sức toàn thân có thể quan trọng hơn việc nhỏ thuốc mắt trước. Không tự điều trị nhiều ngày chỉ vì chó vẫn còn ăn.
Bác sĩ xác định viêm và tìm bệnh nền ra sao?
Khám nhãn khoa đánh giá thị lực, phản xạ đồng tử, giác mạc, tiền phòng, thủy tinh thể và đáy mắt khi quan sát được. Đo nhãn áp và nhuộm fluorescein giúp phát hiện bệnh phối hợp, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn thuốc. Khi môi trường mắt quá đục, siêu âm có thể hỗ trợ đánh giá cấu trúc bên trong, nhưng không thay thế mọi xét nghiệm xác định nguyên nhân.
Khám toàn thân, công thức máu, sinh hóa, nước tiểu và xét nghiệm nhiễm trùng được lựa chọn theo nghi ngờ. Xét nghiệm kháng thể dương tính có thể phản ánh tiếp xúc trước đây; PCR âm tính có giới hạn theo mẫu và thời điểm. Bác sĩ cần ghép các kết quả với biểu hiện thực tế, tránh điều trị kéo dài một tác nhân chỉ vì một chỉ số đơn lẻ bất thường.
Điều trị vừa giảm viêm vừa giải quyết nguyên nhân
Thuốc tại mắt hoặc toàn thân được dùng để kiểm soát viêm, giảm đau và ngăn biến chứng khi có chỉ định. Lựa chọn phụ thuộc việc có loét giác mạc, nhiễm trùng, tăng nhãn áp hoặc bệnh toàn thân hay không. Một thuốc làm giãn đồng tử có thể hữu ích trong hoàn cảnh nhất định nhưng không phù hợp với mọi mắt đỏ. Không sao chép toa từ chó khác.
Nếu có nhiễm trùng, kiểm soát tác nhân là thành phần quan trọng; nếu do tổn thương thủy tinh thể hoặc khối u, chỉ giảm viêm thường không đủ. Điều trị ức chế miễn dịch cần cân nhắc nguy cơ làm nhiễm trùng nặng hơn. Những ca sâu, tái phát hoặc không rõ nguyên nhân có thể cần khám chuyên khoa và theo dõi phối hợp, thay vì thay liên tiếp nhiều chai thuốc không có mục tiêu.
Theo dõi lâu dài dù mắt đã bớt đỏ
Chủ nuôi nên ghi tình trạng mở mắt, mức đau, thị lực và việc dùng thuốc, nhưng không tự đánh giá nhãn áp bằng cách sờ mắt. Tái khám giúp kiểm tra phản ứng viêm, áp lực và biến chứng ở thủy tinh thể hoặc võng mạc. Không ngừng thuốc hoặc tăng giảm thuốc chống viêm đột ngột theo cảm nhận; một số bệnh cần điều chỉnh dần dưới theo dõi.
Tiên lượng phụ thuộc nguyên nhân, vùng mắt bị ảnh hưởng và tổn thương trước điều trị. Có bệnh nhân giữ được thị lực tốt, có trường hợp chỉ có thể ưu tiên giảm đau và bảo vệ chất lượng sống. Khi gọi DR.VET qua 0907 675 123, hãy mang thông tin thuốc, bệnh nền và lịch sử ve; nếu cần phương tiện nhãn khoa chuyên sâu, phòng khám sẽ trao đổi hướng tiếp cận hoặc chuyển phù hợp theo điều kiện thực tế.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
