Viêm kết mạc ở chó: mắt đỏ cần tìm nguyên nhân trước khi chọn thuốc nhỏ
Một bên mắt đỏ và có ghèn không đủ để kết luận chó bị nhiễm khuẩn. Kết mạc là lớp mô phủ mặt trong mi và phần trước củng mạc; mô này phản ứng với nhiều tác nhân khác nhau. Viêm kết mạc có thể tương đối nhẹ, nhưng cũng có thể là biểu hiện đi kèm của khô mắt, loét giác mạc hoặc bệnh bên trong nhãn cầu. Điều quan trọng trong lần khám đầu là phân biệt những khả năng đó, thay vì chỉ làm sạch ghèn rồi chờ mắt tự khỏi.
Vì sao kết mạc bị viêm?
Bụi, dị vật, lông mi mọc bất thường, quặm mi và chất kích ứng có thể làm bề mặt mắt bị cọ xát. Ở chó có dị ứng da, kết mạc đôi khi cùng bị viêm, thường ở cả hai mắt. Những nang lympho nổi rõ ở mặt trong mi thứ ba là một kiểu phản ứng viêm, không tự động đồng nghĩa với khối u hoặc nhiễm khuẩn cần dùng kháng sinh kéo dài.
Nước mắt vừa bôi trơn vừa bảo vệ bề mặt mắt. Khi lượng nước mắt giảm, chất nhầy và mảnh vụn tích tụ, tạo ghèn đặc và kích thích viêm. Vì vậy, chó có nhiều ghèn vàng không nhất thiết chỉ cần thuốc kháng sinh; nếu khô mắt chưa được điều trị, tình trạng thường tái phát. Nhiễm trùng có thể tham gia thứ phát, còn một số bệnh toàn thân, như Care, cần được xem xét khi mắt đỏ đi cùng triệu chứng hô hấp hoặc thần kinh.
Dấu hiệu nào phù hợp, dấu hiệu nào đáng lo hơn?
Kết mạc viêm thường đỏ, phù, chảy nước mắt hoặc tiết dịch nhầy. Chó chớp mắt nhiều, cọ mặt hoặc có ghèn dính ở khóe mắt. Một bên bị trước gợi ý xem xét dị vật, chấn thương và bất thường tại chỗ; hai bên cùng bị khiến bác sĩ quan tâm thêm đến dị ứng, khô mắt hoặc bệnh toàn thân. Đây là định hướng khám, không phải quy tắc đủ để chẩn đoán tại nhà.
Chó nhắm chặt mắt, đau rõ, sợ ánh sáng, giác mạc chuyển xanh trắng, đồng tử hai bên khác nhau hoặc nhìn kém cần được khám trong ngày. Mất thị lực đột ngột và mắt đau dữ dội là cấp cứu. Viêm kết mạc đơn thuần không giải thích thỏa đáng mọi trường hợp đau sâu hoặc mất thị lực; trì hoãn có thể bỏ lỡ tăng nhãn áp hay loét giác mạc tiến triển.
Khám mắt không chỉ quan sát màu ghèn
Bác sĩ cần biết thời điểm bắt đầu, một hay hai mắt, tiền sử chấn thương, việc tắm grooming và tất cả thuốc đã nhỏ. Khám mi, lông mi, mi thứ ba và bề mặt giác mạc giúp tìm tác nhân cọ xát. Test Schirmer đánh giá lượng nước mắt, thường thực hiện trước các thao tác hoặc thuốc có thể ảnh hưởng kết quả. Nhuộm fluorescein tìm khuyết biểu mô giác mạc; đo nhãn áp giúp phân biệt một số bệnh gây mắt đỏ.
Mẫu tế bào kết mạc hoặc nuôi cấy không cần thiết cho mọi trường hợp nhẹ, nhưng có giá trị khi bệnh nặng, tái diễn, không đáp ứng hoặc nghi tác nhân đặc biệt. Kết quả có vi khuẩn phải được diễn giải cùng khám mắt vì bề mặt mắt có thể mang vi sinh vật mà không phải nguyên nhân chính gây bệnh. Một khối mô bất thường kéo dài đôi khi cần sinh thiết, không thể xác định bản chất chỉ qua ảnh điện thoại.
Điều trị phải xử lý yếu tố duy trì viêm
Với dị vật hoặc lông cọ mắt, giải quyết tác nhân cơ học là bước thiết yếu. Khô mắt cần kế hoạch tăng cường và duy trì màng nước mắt phù hợp. Viêm liên quan dị ứng có cách tiếp cận khác nhiễm trùng; thuốc giảm viêm chỉ được lựa chọn sau khi đánh giá giác mạc và các nguy cơ liên quan. Kháng sinh dùng khi có chỉ định, không phải thành phần bắt buộc cho mọi mắt đỏ.
Thuốc nhỏ mắt chứa corticoid có thể làm loét giác mạc nặng hơn và ảnh hưởng kiểm soát một số nhiễm trùng. Không dùng lại toa cũ hoặc chai thuốc của người chỉ vì lần trước cũng có ghèn. Thuốc gây tê bề mặt dùng trong khám không phải thuốc giảm đau để chủ nuôi tự nhỏ lặp lại tại nhà.
Chăm sóc tại nhà để tránh làm tổn thương thêm
Có thể dùng gạc sạch thấm dung dịch vệ sinh mắt phù hợp theo hướng dẫn để làm mềm ghèn quanh mi, không chà trực tiếp lên giác mạc. Không dùng nước lá, nước muối tự pha hay dung dịch sát khuẩn da cho mắt. Rửa tay trước và sau chăm sóc, dùng gạc riêng cho từng mắt và không để đầu chai chạm mi hoặc lông.
Vòng chống liếm có thể cần thiết để ngăn chó tự cào mắt. Nếu có nhiều loại thuốc, cần hỏi rõ thứ tự và khoảng cách giữa các lần dùng; không tự trộn chúng vào cùng một chai. Khi phải vật lộn mới nhỏ được thuốc, nên báo lại để được hướng dẫn cố định an toàn, tránh biến việc điều trị thành chấn thương mới.
Tái khám và phòng tái phát
Mắt bớt đỏ chưa chứng minh nguyên nhân đã được giải quyết. Khô mắt, bất thường mi và dị ứng thường cần theo dõi dài hơn một đợt giảm triệu chứng. Bác sĩ có thể kiểm tra lại nước mắt hoặc nhuộm giác mạc tùy diễn biến. Đau tăng, tiết dịch nhiều hơn, mắt đục hoặc nhìn kém là lý do quay lại sớm, không chờ hết toa.
Giữ lông quanh mắt gọn an toàn, tránh khói bụi và ngăn dầu gội vào mắt giúp giảm kích thích. Không cắt sát mi tại nhà khi chó đang cử động. Khi liên hệ DR.VET qua 0907 675 123, hãy cho biết chó có đau hoặc nhìn kém không và mang theo các chai thuốc đã dùng; thông tin này giúp sắp xếp khám phù hợp hơn một ảnh chụp ghèn đơn lẻ.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
