Tăng nhãn áp ở chó: vì sao mắt đỏ đau cần được đo áp lực sớm?
Chó bị tăng nhãn áp cấp có thể chỉ biểu hiện bằng một mắt đỏ, hơi đục và vẻ mệt mỏi khác thường. Nhiều chủ nuôi nghĩ chó buồn ngủ hoặc viêm mắt nhẹ, trong khi áp lực bên trong mắt đang gây đau và tổn thương những cấu trúc cần thiết cho thị giác. Đây là tình trạng cần đánh giá khẩn, đặc biệt khi mắt đau mới xuất hiện hoặc khả năng nhìn giảm nhanh.
Áp lực tăng do thủy dịch không thoát được bình thường
Mắt liên tục tạo ra thủy dịch, một chất lỏng nuôi dưỡng các cấu trúc bên trong. Dịch phải thoát qua những đường dẫn phù hợp để áp lực được cân bằng. Khi dòng thoát bị cản trở, áp lực tăng và ảnh hưởng võng mạc, thần kinh thị giác. Tổn thương thần kinh đã xảy ra không thể được đảo ngược chỉ bằng làm mắt bớt đỏ.
Glaucoma nguyên phát liên quan bất thường hệ thống thoát dịch, có yếu tố giống và thường đặt cả hai mắt vào nhóm nguy cơ, dù chúng không phát bệnh cùng lúc. Glaucoma thứ phát xuất hiện do bệnh khác, chẳng hạn viêm màng bồ đào, trật thủy tinh thể, xuất huyết hoặc khối u. Phân biệt hai nhóm quyết định việc theo dõi mắt còn lại và lựa chọn điều trị; không thể phân loại chỉ dựa vào tuổi.
Dấu hiệu sớm không phải lúc nào cũng nổi bật
Mắt có thể đỏ sâu, giác mạc phủ màu xanh trắng, đồng tử giãn và phản ứng ánh sáng kém. Chó nheo mắt, cọ mặt, né chạm đầu hoặc giảm ăn vì đau. Khi thị lực giảm, chó dễ va vào đồ vật hoặc ngập ngừng ở bậc thang. Nếu chỉ một mắt bị bệnh, mắt còn lại vẫn giúp di chuyển nên chủ nuôi có thể chưa nhận ra chó đang mất thị lực.
Nhãn cầu to thường là thay đổi đã kéo dài, không nên đợi dấu hiệu này mới đi khám. Mắt đỏ kèm đau, đục hoặc đồng tử bất thường cần được đánh giá trong ngày; mất thị lực đột ngột là cấp cứu. Không dùng thử thuốc vài hôm để phân biệt “đau mắt thường” với tăng nhãn áp vì thời gian đó có thể ảnh hưởng khả năng giữ thị lực.
Đo nhãn áp quan trọng nhưng phải diễn giải đúng
Bác sĩ dùng dụng cụ chuyên biệt đo áp lực, đồng thời đánh giá khả năng nhìn, phản xạ và các cấu trúc mắt. Giữ chặt vùng cổ, ép mi hoặc để chó căng thẳng có thể ảnh hưởng kết quả, vì vậy kỹ thuật đo phù hợp rất quan trọng. Không thể thay phép đo bằng cách sờ xem mắt cứng hay mềm.
Một lần đo bình thường không loại trừ mọi trường hợp áp lực dao động hoặc bệnh đã thay đổi sau dùng thuốc. Khám mắt còn lại, đánh giá góc thoát dịch khi phù hợp và siêu âm khi không nhìn được cấu trúc bên trong giúp làm rõ nguyên nhân. Đo áp lực cũng cần đi cùng kiểm tra viêm, tổn thương giác mạc và vị trí thủy tinh thể; mỗi vấn đề có thể làm kế hoạch thuốc thay đổi.
Mục tiêu cấp cứu là hạ áp lực và bảo vệ phần thị lực còn lại
Thuốc hạ nhãn áp được lựa chọn theo cơ chế bệnh và tình trạng toàn thân. Bệnh nhân có thể cần phối hợp thuốc, theo dõi đáp ứng sát và đánh giá chuyên khoa. Điều trị nguyên nhân như viêm hoặc bệnh thủy tinh thể cũng cần thiết trong glaucoma thứ phát. Một lần nhỏ thuốc làm áp lực giảm chưa bảo đảm đã kiểm soát lâu dài.
Không có một toa dùng chung cho mọi glaucoma. Một số thuốc phù hợp với glaucoma nguyên phát có thể không thích hợp khi kèm bệnh thủy tinh thể hoặc viêm nhất định. Thuốc của người chỉ được dùng nếu bác sĩ chỉ định đúng sản phẩm và hướng dẫn. Không tự dùng thuốc làm giãn đồng tử hay thuốc chống viêm còn thừa để thử giảm đỏ mắt.
Khi nào phải cân nhắc phẫu thuật?
Nếu mắt còn khả năng nhìn nhưng áp lực khó kiểm soát, thủ thuật hoặc phẫu thuật chuyên khoa có thể được cân nhắc nhằm giảm tạo dịch hoặc cải thiện thoát dịch. Chỉ định phụ thuộc nguyên nhân, cấu trúc mắt, mức tổn thương và khả năng chăm sóc sau đó. Phẫu thuật không phải cam kết giữ thị lực vĩnh viễn; bệnh vẫn cần theo dõi.
Ở mắt đã mù và đau không kiểm soát, mục tiêu điều trị chuyển sang sự thoải mái. Bác sĩ có thể trao đổi các phương án giảm đau lâu dài, kể cả phẫu thuật phù hợp. Việc tiếp tục giữ một nhãn cầu đau chỉ vì hình thức có thể làm chất lượng sống giảm. Chó thường thích nghi tốt với giảm thị lực khi đau đã được giải quyết và môi trường được sắp xếp an toàn.
Mắt còn lại và kế hoạch chăm sóc suốt đời
Trong glaucoma nguyên phát, bác sĩ có thể lập kế hoạch dự phòng, đo áp lực và theo dõi mắt còn lại. Không tự nhỏ thuốc dự phòng mà chưa được kê, cũng không ngừng theo dõi vì mắt đó nhìn vẫn bình thường. Ghi lịch thuốc, kiểm tra đúng hẹn và báo sớm dấu hiệu đau giúp phát hiện mất kiểm soát trước khi mắt to rõ.
Giữ đồ đạc ổn định, chặn cầu thang nguy hiểm và dắt chó bằng dây khi ra ngoài giúp thích nghi nếu thị lực giảm. Khi liên hệ DR.VET qua 0907 675 123, cần nói rõ mắt đau hay nhìn kém bắt đầu lúc nào và đã dùng thuốc gì. Với glaucoma nghi cấp tính, hãy đến cơ sở đang có khả năng đánh giá mắt khẩn; không chờ lịch khám thường hoặc phản hồi tin nhắn.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
