Loét giác mạc ở mèo: nhận biết đau mắt và bảo vệ thị lực kịp thời
Một con mèo liên tục nheo mắt, chảy nước mắt hoặc tránh ánh sáng có thể đang bị tổn thương giác mạc, ngay cả khi chưa nhìn thấy vết đục. Loét giác mạc không phải một loại ghèn mắt và không thể xác định độ sâu qua ảnh chụp thông thường. Khám sớm giúp phân biệt vết xước bề mặt với tổn thương đang tiến triển, từ đó lựa chọn điều trị có khả năng bảo vệ mắt.
Giác mạc bị loét như thế nào?
Giác mạc là lớp trong suốt phía trước nhãn cầu, vừa cho ánh sáng đi qua vừa bảo vệ cấu trúc bên trong. Loét xảy ra khi mất lớp biểu mô bảo vệ; tổn thương có thể lan xuống mô đệm sâu hơn. Giác mạc có nhiều thần kinh nên vết loét nhỏ vẫn có thể gây đau đáng kể.
Nếu mô giác mạc bị phá hủy nhanh, thành mắt có thể mỏng đến mức dọa thủng hoặc thủng thật sự. Khi đó việc giảm ghèn không đủ để chứng minh bệnh đã ổn. Điều cần theo dõi là độ sâu, phạm vi, dấu hiệu nhiễm trùng và mức độ bền của mô giác mạc qua những lần khám.
Vì sao mèo bị loét giác mạc?
Chấn thương do cào, dị vật, hóa chất hoặc lông cọ vào mắt là những nguyên nhân cần tìm. Ở mèo, herpesvirus cũng có thể gây tổn thương giác mạc và những đợt tái phát. Bất thường mí như quặm mi khiến ma sát kéo dài; nếu chỉ điều trị vết loét mà bỏ qua mí, mắt có thể tiếp tục tổn thương.
Bác sĩ còn đánh giá khả năng chớp mắt, nước mắt và bệnh phối hợp. Không phải vết loét nào cũng do vi khuẩn khởi phát, nhưng nhiễm trùng thứ phát có thể khiến tổn thương nặng hơn. Vì vậy, tự mua kháng sinh theo màu dịch mắt không giải quyết đầy đủ nguyên nhân.
Biểu hiện nào cần chú ý?
Mèo thường nheo hoặc nhắm mắt, tăng chảy nước mắt, đưa chân dụi mặt và khó chịu khi bị chạm gần mắt. Mi thứ ba có thể nhô lên, kết mạc đỏ. Giác mạc có thể đục, có mảng trắng, vùng không đều hoặc mạch máu mới, nhưng loét bề mặt đôi khi chưa thấy rõ bằng mắt thường.
Không đau rõ cũng không bảo đảm tổn thương nhẹ. Mèo nằm im, giảm ăn hoặc tránh người có thể đang chịu đau. Nếu mắt xuất hiện vết lõm, biến dạng, dịch chảy bất thường sau chấn thương hoặc giảm thị lực, cần liên hệ cơ sở thú y ngay và tránh mọi lực đè lên nhãn cầu.
Nhuộm fluorescein nói được và không nói được điều gì?
Thuốc nhuộm fluorescein giúp bác sĩ phát hiện vùng mất biểu mô bằng màu bắt trên bề mặt tổn thương. Khám phóng đại cùng đánh giá độ sâu vẫn cần thiết; một kết quả nhuộm không thay thế toàn bộ thăm khám. Một số tổn thương rất sâu có kiểu bắt màu khác, đòi hỏi bác sĩ diễn giải thay vì chủ nuôi tự đọc ảnh.
Trong loét sâu, tiến triển nhanh hoặc nghi nhiễm trùng, có thể cần tế bào học và nuôi cấy để định hướng thuốc. Khi nghi herpes, quyết định xét nghiệm phụ thuộc bệnh cảnh; phát hiện virus không tự đo được mức độ tổn thương. Mí mắt, dị vật và phản xạ bảo vệ mắt cũng phải được kiểm tra.
Điều trị vết loét nông và sâu khác nhau ra sao?
Loét nông không biến chứng thường được quản lý bằng thuốc bảo vệ khỏi nhiễm trùng, kiểm soát đau và xử lý nguyên nhân theo đơn. Nếu herpes tham gia, bác sĩ cân nhắc thuốc kháng virus phù hợp. Vòng chống dụi giúp tránh một vết cào mới làm bệnh nặng lên.
Loét sâu, mô bị nhũn hoặc dọa thủng có thể cần điều trị tích cực và phẫu thuật bảo vệ nhãn cầu tại cơ sở có năng lực phù hợp. Không thể hứa mọi mắt đều giữ được thị lực. Kế hoạch có thể thay đổi nhanh nếu kiểm tra lại cho thấy mô tiếp tục mất dù biểu hiện bên ngoài chưa khác nhiều.
Những thuốc không nên tự dùng
Thuốc nhỏ chứa corticoid có thể cản trở lành vết thương và làm biến chứng nặng hơn khi giác mạc loét. Thuốc tê dùng khi khám không phải thuốc giảm đau mang về nhỏ nhiều lần; lạm dụng có thể gây độc bề mặt mắt. Các dung dịch sát khuẩn hoặc thuốc dân gian cũng không phù hợp để thử trực tiếp lên giác mạc.
Không tự cạy mảng nâu, lớp đục hoặc mô bám trên mắt. Ở mèo, một số bệnh giác mạc khác có thể giống vảy và cần đánh giá riêng. Nếu đã dùng thuốc, mang lọ đến khám để bác sĩ biết thành phần, thay vì giấu thông tin vì sợ bị trách.
Chăm sóc và tái khám là phần của điều trị
Dùng thuốc theo lịch được ghi rõ, tránh chạm đầu lọ vào mắt và hỏi cách phối hợp nhiều thuốc. Giữ mèo trong môi trường ít bụi, không cho ra ngoài đánh nhau. Nếu mèo không chấp nhận thuốc, cần trao đổi để điều chỉnh cách chăm sóc; ép giữ quá mạnh có thể gây thêm chấn thương.
Thời điểm tái khám tùy độ sâu và diễn biến, không phải cứ dùng hết một lọ mới kiểm tra. Khi mèo bớt nheo mắt, bác sĩ vẫn có thể cần nhuộm lại để xác nhận biểu mô đã kín. Đau tăng, mắt đục nhanh, giảm ăn hoặc dụi nhiều trong quá trình điều trị là lý do liên hệ sớm hơn lịch hẹn.
Khả năng hồi phục phụ thuộc vào những gì?
Tổn thương nông được xử lý sớm có triển vọng khác với vết loét sâu nhiễm trùng hoặc thủng. Sẹo có thể tồn tại sau khi lành; ảnh hưởng thị lực phụ thuộc vị trí, kích thước và mức độ sẹo. Điều trị thành công cũng không loại trừ tái phát nếu herpes hoặc bất thường mí vẫn cần quản lý.
Khi mèo đau mắt, có thể liên hệ DR.VET qua 0907 675 123 để được hướng dẫn tiếp nhận và đánh giá mức độ khẩn. Với tổn thương cần chuyên khoa mắt hoặc phẫu thuật đặc biệt, việc trao đổi chuyển tuyến kịp thời quan trọng hơn lời hứa chữa khỏi bằng một loại thuốc nhỏ.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
