Loét giác mạc ở chó: nhận biết tổn thương có thể đe dọa thị lực
Chó bỗng nhắm một mắt, chảy nước mắt và liên tục dụi mặt có thể đang bị loét giác mạc. Vết loét không nhất thiết nhìn thấy bằng mắt thường; một vùng tổn thương nhỏ vẫn có thể rất đau. Ngược lại, vùng giác mạc đục rõ đôi khi đã có tổn thương sâu. Mọi trường hợp đau mắt cần được khám sớm, vì thuốc phù hợp với viêm kết mạc có thể nguy hiểm nếu bề mặt giác mạc đang bị loét.
Giác mạc bị tổn thương như thế nào?
Giác mạc là lớp trong suốt phía trước mắt. Biểu mô ngoài cùng tạo hàng rào bảo vệ; khi lớp này mất đi, mô bên dưới bị lộ và hàng rào chống vi sinh vật suy yếu. Chấn thương do móng, cành cây, dị vật, lông cọ, khô mắt hoặc bất thường cấu trúc mặt đều có thể khởi đầu vết loét. Chó mắt lồi và mi không che kín mắt có nguy cơ tiếp tục bị khô, cọ xát ngay cả sau lần điều trị đầu.
Loét nông khác loét ăn sâu vào nhu mô. Nếu mô giác mạc bị phân hủy nhanh, thường gọi là loét tan chảy, độ bền của thành mắt có thể giảm trong thời gian ngắn. Loét sâu đến lớp trong cùng hoặc thủng giác mạc là tình trạng đe dọa nhãn cầu. Vì thế, kích thước nhìn thấy không phải yếu tố duy nhất quyết định mức nguy hiểm; độ sâu và tốc độ tiến triển quan trọng không kém.
Những dấu hiệu chủ nuôi có thể nhận ra
Đau gây nheo mắt, chớp mắt nhiều, né ánh sáng và cào dụi. Nước mắt có thể chảy liên tục; kết mạc đỏ, ghèn xuất hiện khi viêm tăng. Giác mạc có thể phù xanh trắng, có đốm trắng vàng hoặc một vùng lõm. Ở chó đau nhiều, ăn uống và hoạt động cũng giảm. Không cố mở mi để tìm vết loét nếu việc này làm chó chống cự.
Mắt thay đổi nhanh, đau tăng, có dịch bất thường, vùng đục lan rộng hoặc giảm thị lực cần cấp cứu mắt. Chó đã có thuốc nhưng hôm sau xấu hơn không nên tiếp tục theo dõi tại nhà. Trường hợp nghi chấn thương xuyên thủng phải tránh đè lên mắt và đến cơ sở có khả năng xử trí; không tự rút vật đang cắm vào nhãn cầu.
Vì sao cần nhuộm giác mạc và đánh giá nước mắt?
Thuốc nhuộm fluorescein bám ở vùng mất biểu mô giúp xác định tổn thương, nhưng màu nhuộm phải được đọc cùng hình thái giác mạc. Một vùng trung tâm không bắt màu trong vết loét rất sâu không có nghĩa đã lành. Khám bằng dụng cụ phóng đại, đánh giá độ sâu, phản xạ mắt và tình trạng mi giúp quyết định mức độ khẩn.
Test nước mắt tìm khô mắt; lật mi tìm dị vật hoặc lông bất thường giúp nhận diện nguyên nhân còn tiếp diễn. Với loét nhiễm trùng, sâu hoặc diễn biến nhanh, bác sĩ có thể lấy mẫu tế bào và nuôi cấy trước khi điều chỉnh kháng sinh nếu tình trạng cho phép. Không phải mọi loét chậm lành đều do kháng thuốc: biểu mô bám kém, khô mắt và cọ xát cũng là những lý do quan trọng.
Nguyên tắc điều trị theo độ sâu của vết loét
Loét nông không biến chứng thường được bảo vệ khỏi tự cào, kiểm soát đau và dùng thuốc tại mắt phù hợp. Tần suất dùng thuốc và thời điểm kiểm tra lại phụ thuộc đặc điểm tổn thương. Không nên tự giảm liều khi chó mở mắt tốt hơn, vì cảm giác đau có thể giảm trước khi hàng rào giác mạc phục hồi hoàn toàn.
Loét sâu hoặc tan chảy có thể cần điều trị tích cực, thuốc bổ sung để hạn chế phân hủy mô và phẫu thuật bảo vệ độ vững của giác mạc. Những thủ thuật dành cho loét biểu mô dai dẳng không áp dụng tùy tiện cho mọi vết loét. Nếu cần chuyên khoa, chuyển sớm thường tốt hơn chờ nhiều đợt thuốc không đáp ứng. Khả năng giữ thị lực phụ thuộc độ sâu, nhiễm trùng, vị trí và thời gian xử trí.
Những thuốc và thao tác cần tránh
Corticoid nhỏ mắt có thể cản trở lành vết thương và làm tổn thương nhiễm trùng nặng hơn. Không dùng chai phối hợp “kháng sinh–kháng viêm” nếu chưa biết thành phần. Thuốc gây tê bề mặt không được dùng kéo dài tại nhà vì độc với biểu mô và che lấp dấu hiệu bệnh đang nặng. Thuốc giảm đau của người cũng không phải lựa chọn an toàn cho chó.
Không băng kín hoặc ấn lên nhãn cầu theo cách tự nghĩ ra. Vòng chống liếm cần đủ dài để chó không cọ mắt xuống sàn hay đồ vật. Lau ghèn quanh mi nhẹ nhàng, giữ đầu chai sạch và báo bác sĩ nếu không thể thực hiện lịch thuốc. Việc nhỏ nhiều lần nhưng đầu chai chạm mắt hoặc chó liên tục tự cào có thể làm kế hoạch điều trị thất bại.
Làm sao biết giác mạc đã lành?
Bác sĩ thường cần kiểm tra lại bề mặt giác mạc, có thể nhuộm fluorescein, thay vì dựa riêng vào việc chó đã hết nheo mắt. Một số tổn thương để lại sẹo, mạch máu hoặc sắc tố; mức ảnh hưởng thị lực tùy vị trí. Sau khi đóng biểu mô vẫn cần giải quyết khô mắt, quặm mi hay lông cọ để tránh tái phát.
Nếu chó đau mắt, hãy liên hệ DR.VET qua 0907 675 123 và mô tả thời điểm khởi phát, khả năng nhìn, chấn thương cùng thuốc đã dùng. Trường hợp mắt đục nhanh hoặc nghi thủng cần nơi đang có khả năng cấp cứu mắt; không chờ trao đổi qua tin nhắn mới đi khám.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
