Khô mắt ở chó: ghèn đặc tái diễn có thể do thiếu nước mắt
Chó liên tục có ghèn nhầy, mắt đỏ và phải dùng thuốc nhiều lần nhưng cứ ngừng là tái phát có thể đang bị khô mắt. Tên chuyên môn thường dùng là keratoconjunctivitis sicca, viết tắt KCS. Nước mắt không chỉ làm ướt; nó còn bảo vệ và duy trì bề mặt giác mạc. Khi hệ thống này suy giảm, mắt có thể đau và tổn thương thị lực dù chủ nuôi lau ghèn rất thường xuyên.
Vì sao mắt khô lại có nhiều ghèn?
Màng nước mắt gồm các thành phần phối hợp để bôi trơn, ổn định bề mặt và loại bỏ mảnh vụn. Khi phần nước giảm, chất nhầy cùng tế bào và mảnh vụn dễ đọng lại thành dịch đặc. Vì thế, mắt có ghèn không đồng nghĩa đang tiết đủ nước mắt. Một số rối loạn chất lượng màng phim cũng có thể ảnh hưởng bề mặt dù lượng đo được chưa giảm rõ.
Mất bảo vệ khiến kết mạc và giác mạc viêm, dễ nhiễm trùng thứ phát và loét. Khi kéo dài, giác mạc có thể có mạch máu, sẹo và sắc tố, làm ánh sáng khó đi qua. Chỉ dùng kháng sinh để giảm ghèn không khôi phục được tuyến nước mắt đang giảm hoạt động và có thể khiến bệnh thật bị nhận diện muộn.
Nguyên nhân không chỉ là tuổi cao
Một số chó có quá trình viêm liên quan miễn dịch làm giảm chức năng tuyến lệ. Yếu tố giống và cấu trúc mắt có thể làm nguy cơ khác nhau. Thuốc nhất định, tổn thương thần kinh, bệnh toàn thân hoặc tiền sử can thiệp tuyến mi thứ ba cũng cần được xem xét. Không phải chó lớn tuổi nào cũng khô mắt và không phải chó nhỏ tuổi đều an toàn.
Khô mắt một bên kèm khô vùng mũi cùng phía đôi khi gợi ý thành phần thần kinh, nhưng cần khám để xác định. Nếu đang dùng thuốc nền, hãy mang danh sách đầy đủ; không tự dừng vì nghi thuốc gây mắt khô. Bác sĩ cần cân nhắc thời điểm bắt đầu, những lựa chọn thay thế và nguy cơ của bệnh đang điều trị.
Những thay đổi cần quan sát
Ghèn nhầy kéo thành sợi, bờ mi đỏ, mắt kém bóng, nheo và cọ mặt là những biểu hiện có thể gặp. Chủ nuôi có thể thấy một lớp nâu trên giác mạc hoặc nhận ra chó nhìn kém dần. Mức đau không luôn tương ứng lượng ghèn; loét giác mạc có thể làm chó đau tăng đột ngột trên nền bệnh mạn.
Nheo mắt rõ, giác mạc đục mới, đốm trắng, đau tăng hoặc giảm thị lực cần khám trong ngày. Không nên coi đó chỉ là đợt ghèn tái phát để dùng lại thuốc cũ. Mắt đau cấp trên bệnh nhân khô mắt phải được kiểm tra vết loét trước khi chọn thuốc chống viêm, vì một số thuốc có thể làm tổn thương nặng thêm.
Test Schirmer trả lời điều gì?
Test dùng giấy chuyên biệt đánh giá lượng nước mắt tạo ra trong thời gian chuẩn. Nó thường được thực hiện trước các thao tác hoặc thuốc có thể làm thay đổi kết quả. Con số được đọc cùng triệu chứng và khám bề mặt, không chỉ so với một ngưỡng duy nhất trong mọi hoàn cảnh. Đau, thuốc và điều kiện đo có thể ảnh hưởng diễn giải.
Bác sĩ còn kiểm tra mi, khả năng chớp, giác mạc và nhuộm fluorescein khi cần tìm loét. Một lượng nước mắt tương đối bình thường không loại trừ tất cả rối loạn chất lượng màng phim hoặc phơi bày bề mặt do cấu trúc. Khi kết quả chưa thống nhất với bệnh cảnh, kiểm tra lại và đánh giá thêm có thể phù hợp hơn vội kết luận mắt chỉ nhiễm khuẩn.
Điều trị cần phục hồi bảo vệ bề mặt và theo dõi đáp ứng
Thuốc kích thích tiết nước mắt hoặc điều hòa đáp ứng miễn dịch tại mắt được cân nhắc tùy nguyên nhân. Chất bôi trơn giúp bảo vệ trong lúc chờ đáp ứng và ở các mức cần duy trì. Một số bệnh nhân cần điều trị lâu dài; ngừng khi ghèn giảm có thể khiến mắt quay lại tình trạng thiếu bảo vệ.
Kháng sinh dùng nếu có chỉ định nhiễm trùng hoặc tổn thương phù hợp, không thay thế điều trị nền. Thuốc chống viêm phải được lựa chọn sau đánh giá giác mạc. Không tự dùng thuốc nhỏ chứa corticoid hay thuốc làm trắng mắt của người. Với nguyên nhân thần kinh, thuốc hoặc bệnh toàn thân, kế hoạch có thể khác và cần theo dõi những dấu hiệu ngoài mắt.
Thực hiện thuốc đều quan trọng hơn thay nhiều sản phẩm
Nhẹ nhàng làm sạch ghèn quanh mi bằng phương tiện phù hợp theo hướng dẫn, tránh chà giác mạc. Không dùng nước lá hay dung dịch tự pha. Giữ đầu chai không chạm lông hoặc mắt và hỏi khoảng cách khi có nhiều loại thuốc. Nếu chó chống cự hoặc chủ nuôi không thể thực hiện tần suất kê, cần báo để bác sĩ điều chỉnh cách chăm sóc khả thi.
Hiệu quả không chỉ là mắt trông sạch hơn. Bác sĩ cần kiểm tra lại nước mắt, mức viêm và giác mạc theo thời gian. Không tăng gấp đôi liều sau lần quên hoặc ngừng hết vì một lần đo cải thiện. Ghi lịch dùng và thay đổi triệu chứng giúp phân biệt thiếu tuân thủ, đáp ứng chậm và bệnh cần hướng khác.
Khi đáp ứng chưa đủ và tiên lượng lâu dài
Một số ca khó kiểm soát có thể cần phương án chuyên khoa hoặc phẫu thuật trong hoàn cảnh được lựa chọn. Những can thiệp đó có giới hạn, tác dụng phụ và không nhất thiết thay thế toàn bộ chăm sóc. Cần xem lại chẩn đoán, sản phẩm, cách dùng và bệnh phối hợp trước khi kết luận mọi điều trị nội khoa đã thất bại.
Tiên lượng phụ thuộc mức chức năng còn lại và tổn thương giác mạc trước điều trị. Sắc tố hay sẹo đã có có thể không biến mất hoàn toàn, nhưng kiểm soát đau và bảo vệ mắt vẫn rất có giá trị. Liên hệ DR.VET qua 0907 675 123 nếu chó có ghèn đặc tái diễn, mang tất cả chai thuốc đã dùng và kết quả đo trước đây; điều này giúp xây dựng kế hoạch theo dõi thay vì xử lý từng đợt đỏ mắt rời rạc.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
