Giãn xoắn dạ dày ở chó: nôn khan, bồn chồn cần được cấp cứu ngay
Chó bỗng bồn chồn, chảy dãi, cố nôn nhiều lần nhưng không ra gì có thể đang bị giãn xoắn dạ dày. Bụng chưa phình rõ không có nghĩa nguy cơ thấp. Đây là tình trạng diễn tiến nhanh, cần cơ sở có khả năng hồi sức và can thiệp ngoại khoa; thuốc đầy hơi hoặc mẹo làm chó nôn không giải quyết được phần dạ dày đã xoắn.
Điều gì xảy ra khi dạ dày vừa giãn vừa xoắn?
Dạ dày có thể giãn do tích tụ khí, dịch hoặc thức ăn. Trong giãn xoắn dạ dày, thường gọi là GDV, dạ dày còn xoay khỏi vị trí bình thường, làm cản trở đường vào, đường ra và ảnh hưởng tưới máu. Dạ dày căng chèn ép mạch máu lớn, giảm lượng máu trở về tim và gây sốc. Tổn thương thiếu máu có thể làm thành dạ dày hoại tử; lách đôi khi cũng bị ảnh hưởng.
Vì vậy, GDV không phải chỉ là “ăn quá no”. Nguy hiểm nằm ở sự phối hợp giữa tắc nghẽn, thiếu máu mô và rối loạn toàn thân. Giải phóng hơi có thể là một phần hồi sức tại cơ sở thú y, nhưng không thay thế phẫu thuật khi đã có xoắn.
Những chó nào có nguy cơ cao hơn?
Chó ngực sâu, giống lớn hoặc khổng lồ và chó có người thân từng mắc bệnh là những nhóm cần được tư vấn kỹ. Great Dane, German Shepherd hoặc Standard Poodle là những ví dụ thường được nhắc đến, nhưng không có giống nào được dùng làm tiêu chí loại trừ tuyệt đối. Chó lớn tuổi cũng cần được chú ý.
Nguyên nhân không đơn giản chỉ do một lần chạy sau bữa ăn. Nhiều yếu tố có thể cùng góp phần, nên quy trách nhiệm cho một món ăn hoặc một hành động thường không có đủ cơ sở. Điều chủ nuôi cần nhất là nhận ra dấu hiệu và biết nơi cấp cứu, thay vì yên tâm vì đã tránh một yếu tố nguy cơ được nghe kể.
Dấu hiệu gợi ý và cách di chuyển an toàn
Chó có thể đi qua lại, không tìm được tư thế nằm, chảy nước dãi và nôn khan, đôi khi chỉ ra ít bọt. Bụng có thể to và đau; thở nhanh, lợi nhợt, chân lạnh, yếu hoặc ngã quỵ xuất hiện khi tuần hoàn suy giảm. Ở chó ngực sâu, phần dạ dày căng có thể không hiện rõ ra ngoài như chủ nuôi hình dung.
Nếu nghi ngờ, gọi cơ sở cấp cứu và đi ngay. Không cố cho ăn, uống nhiều nước, dùng thuốc uống, gây nôn, xoa bóp hoặc tự chọc bụng. Những thao tác này có thể trì hoãn điều trị hoặc gây thêm tổn thương. Giữ chó di chuyển nhẹ nhàng và hỗ trợ khi yếu, tránh ép tư thế làm khó thở hơn.
Chẩn đoán và hồi sức thường được triển khai song song
Bác sĩ ưu tiên đánh giá tuần hoàn, hô hấp và đau. X-quang bụng giúp phân biệt dạ dày chỉ giãn với tình trạng xoắn, đồng thời đánh giá những bất thường liên quan khi bệnh nhân đủ an toàn. Chỉ nhìn hoặc gõ bụng tại nhà không phân biệt chắc chắn hai tình trạng này.
Xét nghiệm máu hỗ trợ đánh giá tưới máu, điện giải, tổn thương cơ quan và chuẩn bị can thiệp. Điện tim có vai trò phát hiện rối loạn nhịp. Những dữ kiện này giúp điều chỉnh hồi sức và tiên lượng, nhưng không có một chỉ số đơn lẻ quyết định toàn bộ khả năng sống của bệnh nhân.
Phẫu thuật giải quyết vấn đề gì?
Sau hoặc trong quá trình ổn định phù hợp, bác sĩ cần giải quyết dạ dày xoắn, đánh giá sức sống thành dạ dày và lách, xử lý phần tổn thương nếu có. Cố định dạ dày vào thành bụng thường được thực hiện để giảm nguy cơ xoắn tái diễn. Mức can thiệp phụ thuộc tổn thương thực tế, không thể dự đoán đầy đủ chỉ từ ảnh bụng bên ngoài.
Nguy cơ chưa chấm dứt ngay khi kết thúc mổ. Rối loạn nhịp, rối loạn tuần hoàn, tổn thương do thiếu máu và biến chứng nhiễm trùng có thể cần theo dõi sau đó. Thời gian nội trú, dinh dưỡng và đánh giá lại được quyết định theo tiến triển. Chó tỉnh lại sau gây mê là một mốc tốt, nhưng chưa phải bằng chứng đã hồi phục hoàn toàn.
Tiên lượng liên quan mức sốc, thời gian bệnh, tổn thương mô và đáp ứng điều trị. Nhiều chó được cứu khi can thiệp kịp thời, song không thể bảo đảm kết quả. Việc tới cơ sở sớm giúp tránh mất thêm thời gian trong một tình trạng vốn có thể xấu đi nhanh.
Có thể phòng bệnh bằng cách nào?
Với chó nguy cơ cao, nên trao đổi phẫu thuật cố định dạ dày dự phòng, đôi khi kết hợp một thủ thuật khác nếu bác sĩ đánh giá phù hợp. Biện pháp này giảm nguy cơ xoắn nhưng không ngăn mọi đợt giãn dạ dày, nên sau phẫu thuật vẫn cần nhận biết dấu hiệu bất thường.
Chia khẩu phần, hạn chế ăn quá nhanh và quản lý sinh hoạt có thể được thảo luận theo từng chó. Không có thực đơn hoặc dụng cụ cho ăn nào bảo đảm loại bỏ GDV. Tránh dùng những lời khuyên truyền miệng như nâng bát thật cao để mặc nhiên phòng bệnh; lựa chọn cần dựa vào bằng chứng và tình trạng cá thể.
Liên hệ DR.VET khi chó có dấu hiệu nghi GDV
Khi gọi 0907 675 123, hãy nói rõ chó nôn khan nhiều lần, bụng căng hay chưa và hiện có đứng vững không. Cần xác nhận nơi đến có thể tiếp nhận cấp cứu và can thiệp cần thiết. Nếu DR.VET chưa thể tiếp nhận hoặc chưa liên hệ được, hãy tới cơ sở đang hoạt động phù hợp gần nhất; không chờ tin nhắn hoặc lịch khám ngày hôm sau.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
