Đục thủy tinh thể ở chó: mắt đục có phải lúc nào cũng do tuổi già?
Một lớp trắng xanh phía sau đồng tử có thể khiến chủ nuôi lo chó sắp mù. Tuy nhiên, đục thủy tinh thể và xơ hóa nhân thủy tinh thể do tuổi không phải một bệnh, cũng không có cùng mức ảnh hưởng thị lực. Khám mắt giúp xác định phần nào đang đục, nguyên nhân và khả năng điều trị. Không nên chờ chó va vào đồ vật mới kiểm tra, nhất là khi mắt thay đổi nhanh hoặc chó đang mắc đái tháo đường.
Thủy tinh thể mất độ trong ảnh hưởng thị lực ra sao?
Thủy tinh thể hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Khi cấu trúc của nó bị biến đổi, vùng đục cản ánh sáng và làm hình ảnh giảm rõ. Đục có thể nhỏ, khu trú và ít ảnh hưởng sinh hoạt, hoặc lan rộng khiến chó mất thị lực hữu ích. Hai mắt không nhất thiết tiến triển cùng tốc độ; một mắt tốt có thể giúp chó che giấu khó khăn của mắt còn lại.
Yếu tố di truyền, bệnh chuyển hóa, chấn thương và viêm trong mắt đều có thể liên quan. Ở chó đái tháo đường, thay đổi chuyển hóa đường trong thủy tinh thể làm hút nước và tổn thương các sợi, nên đục có thể xuất hiện nhanh. Kiểm soát đường huyết vẫn rất quan trọng cho toàn thân, nhưng không có nghĩa vùng đục đã hình thành sẽ tự trong lại khi xét nghiệm đường tốt hơn.
Phân biệt với xơ hóa nhân do lão hóa
Chó lớn tuổi thường có ánh xanh xám ở nhân thủy tinh thể do các sợi bị nén theo tuổi. Biến đổi này thường ít làm giảm thị lực hơn đục thủy tinh thể rõ, nhưng hai tình trạng có thể cùng tồn tại. Một bức ảnh chụp bằng đèn flash không đủ phân biệt, vì ánh phản chiếu và góc chụp cũng làm màu đồng tử thay đổi.
Bác sĩ quan sát thủy tinh thể bằng dụng cụ và đánh giá ánh sáng qua mắt. Cần xem cả giác mạc, võng mạc và thần kinh thị giác: mắt trông đục không chứng minh thủy tinh thể là nguyên nhân duy nhất khiến chó nhìn kém. Ngược lại, một con chó đi lại được trong nhà quen thuộc vẫn có thể đã suy giảm thị giác đáng kể.
Dấu hiệu và biến chứng không nên bỏ qua
Chó có thể ngại cầu thang, lúng túng khi ánh sáng thay đổi, khó tìm đồ chơi hoặc va vào đồ vật mới. Thủy tinh thể đục có thể nhìn thấy như mảng trắng trong đồng tử. Đục đơn thuần không nhất thiết gây đau, vì thế mắt đỏ, nheo, chảy nước mắt hoặc chó né chạm đầu cần được xem là dấu hiệu bệnh phối hợp hay biến chứng.
Thủy tinh thể đục có thể gây viêm bên trong mắt; viêm kéo dài làm tăng nguy cơ tăng nhãn áp và những tổn thương khác. Mất thị lực đột ngột hoặc mắt đau cần khám khẩn. Không chờ “đục chín” mới hỏi về phẫu thuật: một số mắt trở nên khó điều trị hơn khi đã viêm hoặc có biến chứng kéo dài.
Đánh giá trước khi quyết định phẫu thuật
Khám nhãn khoa xác định giai đoạn đục, nhãn áp, tình trạng giác mạc và khả năng nhìn. Nếu không thấy đáy mắt vì thủy tinh thể quá đục, siêu âm hỗ trợ tìm bất thường như bong võng mạc. Điện võng mạc có thể cần để đánh giá chức năng võng mạc trước khi cân nhắc khôi phục đường truyền ánh sáng bằng phẫu thuật.
Khám toàn thân và xét nghiệm được chọn theo tuổi, bệnh nền và nguy cơ gây mê. Ở chó đái tháo đường, việc phối hợp theo dõi chuyển hóa với điều trị mắt là thiết yếu. Không thể dự đoán kết quả chỉ từ màu trắng của thủy tinh thể; một mắt có võng mạc bệnh sẽ không nhìn lại bình thường dù vùng đục được lấy bỏ thành công.
Thuốc nhỏ mắt có làm tan đục không?
Hiện không có thuốc nhỏ đã được chứng minh đáng tin cậy để thay thế phẫu thuật và làm mọi đục thủy tinh thể trở lại trong suốt. Những sản phẩm quảng cáo “tan đục” không nên khiến chủ nuôi trì hoãn đánh giá. Thuốc được kê có thể nhằm kiểm soát viêm hoặc biến chứng, chứ không đồng nghĩa đang làm tan vùng đục.
Phẫu thuật lấy thủy tinh thể đục, thường bằng kỹ thuật chuyên khoa phù hợp, là lựa chọn giúp phục hồi thị lực ở bệnh nhân được tuyển chọn. Đây không phải thủ thuật phù hợp cho mọi chó. Lợi ích cần được cân nhắc với sức khỏe toàn thân, bệnh mắt khác, tính khí, khả năng dùng thuốc và tái khám của gia đình. Nên hỏi trực tiếp nơi điều trị về phương tiện, kinh nghiệm và theo dõi sau mổ.
Chăm sóc và theo dõi sau quyết định điều trị
Sau phẫu thuật, nhiều bệnh nhân cần nhiều loại thuốc mắt, vòng chống dụi, hạn chế hoạt động và các lần tái khám sát. Viêm, tăng nhãn áp, loét giác mạc, nhiễm trùng và bong võng mạc là những biến chứng cần theo dõi. Không dựa vào việc chó nhìn được ngay để tự ngừng thuốc; những thay đổi áp lực hoặc viêm sớm có thể chưa rõ qua hành vi.
Nếu không phẫu thuật, vẫn cần kiểm tra mắt định kỳ và dùng thuốc khi có chỉ định. Chó giảm thị lực có thể thích nghi khi đồ đạc ít thay đổi, bậc cao được chắn và được dắt dây ra ngoài. Mục tiêu bao gồm cả sự thoải mái, không chỉ khả năng nhìn. Liên hệ DR.VET qua 0907 675 123 để khám bước đầu và trao đổi hướng nhãn khoa phù hợp; không mặc định mọi kỹ thuật chuyên sâu đều sẵn có tại phòng khám.
Nguồn tham khảo
Thông tin được biên soạn cho chủ nuôi và đối chiếu với các tài liệu dưới đây. Chưa có xác nhận bác sĩ DR.VET thẩm định bản thảo. Hình ảnh là nội dung minh họa, không phải bằng chứng chẩn đoán cho một ca cụ thể.
